„Czekając na barbarzyńców” – premiera we Wrocławskim Teatrze Współczesnym

Już 14 grudnia we Wrocławskim Teatrze Współczesnym na Scenie na Strychu premiera spektaklu „Czekając na barbarzyńców”. To pierwsza w Polsce adaptacja teatralna tej powieści noblisty, Johna Maxwella Coetzeego, wydanej w 1980 roku.

Marek Fiedor, autor adaptacji i reżyser, patrzy na ten utwór ze współczesnej perspektywy.

– W czasach globalizacji, rewolucji informacyjnej i populizmu, okazuje się, że opisany przez Coetzeego mechanizm polityczny dotyczy każdego państwa, każdej formy sprawowania władzy. Jego istotą jest medialna i informacyjna manipulacja, a mówiąc precyzyjniej – kreacja. Dziś każda władza, nie tylko totalitarna, stwarza wygodny dla siebie wizerunek „wroga”, aby uzasadnić konieczność własnego istnienia – mówi Marek Fiedor.

Głównym bohaterem powieści i spektaklu jest Sędzia. Jak wygląda jego konfrontacja z tak przedstawioną, dość ponurą wizją politycznej rzeczywistości?

– Wobec stosowanej na jego oczach i wobec niego samego przemocy, porzuca on naiwne (a może także obłudne?) przekonania i wyznawane zasady. Zaczyna rozumieć, że wartości, którym służył – takie jak praworządność i sprawiedliwość – nie tworzą rzeczywistego, aksjologicznego fundamentu społecznego porządku – dodaje reżyser „Czekając na barbarzyńców”.

W roli Sędziego zobaczymy Janusza Stolarskiego – aktora, który występował m.in. w: Teatrze Polskim w Poznaniu, grupie teatralnej Sekta Lecha Raczaka, Teatrze Ósmego Dnia w Poznaniu, Teatrze Studio w Warszawie i Orbis Tertius Trzecim Teatrze Lecha Raczaka. Jest laureatem wielu nagród za monodramy, w tym Grand Prix na Ogólnopolskim Festiwalu Teatrów Jednego Aktora w Toruniu (1991) za „Ecce Homo”, nagrody specjalnej Jury Drugiego Międzynarodowego Festiwalu Monodramów Krajów Nadbałtyckich – Kowno 2010 za spektakl „Kod i wielu innych”.

Bohater przedstawienia buntuje się i sprzeciwia władzy, ale ma przy tym świadomość, że to bunt niejako wymuszony przez okoliczności.

– Pod wpływem doznanych cierpień i doświadczeń, Sędzia dowie się czegoś o społeczeństwie i o sobie. Zbuntuje się przeciwko samotności, wymuszaniu prawdy i stosowaniu przemocy w momencie, kiedy chcesz od kogoś uzyskać jakąś prawdę – wyjaśnia Janusz Stolarski.

Muzykę do spektaklu skomponował i będzie grał na żywo Michał Litwiniec. Te utwory to mieszanka muzyki etnicznej, folkowej, improwizowanej i elektronicznej.

Michał Litwiniec używa w przedstawieniu – jak sam mówi – różnych „barbarzyńskich instrumentów”.

– Niektóre zrobiłem sam, a inne przywiozłem ze swoich podróży po świecie. To zestaw fujarek, piszczałek, bębnów i instrumentów dmuchanych. Mam dość osobliwą tradycyjną gitarę marokańską, która osiem lat wisiała na ścianie i w końcu przyszedł na nią czas, bo brzmieniowo bardzo pasuje do tej historii. Dużą rolę odgrywa też kijaszek z jedną struną, zwany monochordem, który wystrugałem sobie w Kotlinie Kłodzkiej – dodaje.

Zawieszone w czasie są także kostiumy, które zaprojektowała Maryna Wyszomirska.

– Obok siebie funkcjonują kostiumy stricte współczesne i epokowe, będące kompilacją elementów starych i nowych – mówi kostiumografka.

Marek Fiedor podkreśla, że w „Czekając na barbarzyńców” ważna jest zdobyta przez bohatera samoświadomość i uwolnienie się od iluzji na własny temat.

– Po koszmarze, który sam przeżył i zarazem zgotował innym, w ostatnich słowach powieści przyznaje, że bez przerwy coś zagląda mu w twarz, a on wciąż tego nie rozumie. I ten egzystencjalny sceptycyzm wydaje się najbardziej wiarygodną pointą tej historii – zakończył swoją wypowiedź reżyser i autor adaptacji.

---

---