Terminem „meltdown” opisuje się silną reakcję na stres lub bodźce zewnętrzne, która przypomina erupcję wulkanu lub, w przypadku meltdownu, wybuch emocji. Taki właśnie tytuł nosi spektakl Małgorzaty Lech, którego premiera miała miejsce w czerwcu 2025 r. podczas IV Festiwalu Teatru na Faktach „Atypowo”. Trzy miesiące po premierze (28 września 2025) w Sali Teatru Laboratorium Instytutu Grotowskiego odbył się kolejny wrocławski pokaz.
O Teatrze na Faktach słów kilka
Teatr na Faktach jest projektem realizowanym w Instytucie Grotowskiego, a jego głównym celem jest popularyzacja teatru dokumentalnego wśród widzów i twórców teatralnych. Do udziału w kursie zapisać może się praktycznie każdy, ponieważ nie trzeba mieć wykształcenia związanego z teatrem i sztukami performatywnymi. Wysyłając swoją aplikację warto jednak mieć na uwadze to, że w związku z dużym zainteresowaniem, nie każdy chętny może zostać zaproszony do współtworzenia konkretnej edycji kursu Teatru na Faktach.
Czymś, co wyróżnia ten rodzaj teatru jest fakt, że czerpie on inspiracje bezpośrednio wydarzeń, które rzeczywiście miały miejsce lub przedstawia historie konkretnych ludzi, bazując na przeprowadzonych rozmowach.
Niepozorność teatru dokumentalnego, która zaskakuje
Być może teatr dokumentalny dla wielu z nas z początku nie brzmi jak coś atrakcyjnego. Spektakle takie jak „Meltdown” pokazują jednak, że nawet przy oszczędnych środkach scenicznych można zaprosić lub wręcz porwać widza, by opowiedzieć mu historię poruszającą konkretne i ważne kwestie społeczne. Teatr na Faktach jest po prostu ludzkim, bo skoncentrowanym na człowieku i jego doświadczeniach teatrem.
Na scenie dwie aktorki: Katarzyna Kopczyk (w roli Matki) oraz Karolina Lichocińska (w roli Córki), które stopniowo odkrywają przed nami swoją relację. Dają się także poznać każda z osobna – Matka opowiada o swoim nastoletnim macierzyństwie, Córka o bieżących odczuciach, obydwie o swojej przeszłości i planach na przyszłość. Jako widzowie mamy więc pełny ogląd dla sytuacji, a bohaterki zwyczajnie dają się polubić.
Spektaklowa love story nie skupia się wyłącznie na neuroatypowości dziecka – to tylko jeden z kontekstów, nie ignoruje odczuć i emocji obydwu stron. Widzimy, że bohaterkom jest momentami ciężko, ale czyż nie takie właśnie jest życie?
Spektakl nie wygładza problemów – pokazuje je takimi, jakie są i zwraca uwagę widza na fakt, że to jest w porządku. Twórcy, bazując na faktycznej historii Agnieszki (matka) i Natalii (córka), pokazują wielką moc miłości, która mimo pojawiających się kłótni i tarć pozwala kochać dalej.
Jak już się skumulowało, to musi wybuchnąć.
– mówi matka
Elza ma moc z lodu, ja mam moc z ognia, gdy się zdenerwuję.
– mówi jej atypowa córka
Morski świat niebieskiej relacji
Scenograficznie/kostiumowo urzekły mnie dwie pufy – jedna w kształcie ryby, druga przypominająca meduzę. Piękne elementy, które świetnie uzupełniały bezpośredni przekaz spektaklu. Wraz ze stopniowo zmieniającą się barwą świateł ustawionych wokół sceny oraz ich rozpraszaniem na ekranie znajdującym się za nią, widz odnosi wrażenie dosłownego zanurzenia się w pomieszczeniu i samej historii.
Widać, że obydwie aktorki wykonały sporo pracy, by poznać i polubić swoje prekursorki. Gdy pozwalamy sobie na zanurzenie w historii, zapominamy, że oglądamy spektakl – widzimy bowiem Matkę i Córkę.
Wybierając się na „Meltdown” mamy niepowtarzalną okazję, by poznać (zobaczyć) prekursorki głównych bohaterek na wyświetlanej projekcji wideo. Muszę przyznać, że spotkałem się z taką formą po raz pierwszy. Prawdziwi bohaterowie innych zobaczonych spektakli realizowanych w ramach Teatru na Faktach wciąż pozostają dla mnie anonimowi.
Warto wyjść ze swojej strefy komfortu, niezależnie od tego, czy jest nią nieznajomość teatru dokumentalnego, obawa przed nowością czy atypowością – spektakl ten zaskakuje i skłania do refleksji.
Krzysztof Antonik
teatralnie.pl
Produkcja: Fundacja Robimy Ruch
Premiera: 28.06.2025 podczas IV Festiwalu Teatru na Faktach „Atypowo”
Kolejne pokazy: 24, 25 października 2025 – Nowohusyckie Centrum Kultury, Kraków
Więcej o Teatrze na Faktach w podcaście poświęconym IV Festiwalowi Teatru na Faktach „Atypowo”: