Emocje po aktywnym i wyjątkowo udanym sezonie artystycznym opadają i to właśnie dobry czas na podsumowanie wszystkiego tego, co działo się na deskach teatrów od września-października 2024 do początku lipca 2025.
Zakończony właśnie teatralny sezon to 50 zobaczonych spektakli z Wrocławia, Opola oraz Wałbrzycha. Wśród premier i spektakli znalazły się także tytuły gościnne i konkursowe z całej Polski.
Przedstawiam spektakle, które miały swoją premierę w sezonie 2024/25, a które w szczególności zapadły mi w pamięć i warte są wypatrywania repertuarach nowego sezonu 2025/26.
Pierwszą część podsumowania rozpoczniemy spektaklami, które premierę miały na deskach Wrocławskich teatrów, zgodnie z kolejnością wyznaczaną przez daty premier.
Następnie słów kilka o spektaklach z Teatru im. Jana Kochanowskiego w Opolu oraz Teatru Dramatycznego im. Jerzego Szaniawskiego w Wałbrzychu.
Wrocław
Każdy z nas podziela owadzi los – „Przemiana” reż. Michał Kmiecik
Kafkowska „Przemiana” w reżyserii Michała Kmiecika miała swoją premierę 14 września 2024 na deskach Wrocławskiego Teatru Współczesnego. Reżyser przeniósł świat głównego bohatera – Gregora Samsy – do realiów współczesnego świata. Takim sposobem znajdujemy się w korporacji, białych czterech ścianach mieszkania, gdzie sprawy niewygodne są spychane na margines i zamiatane pod dywan.
W spektaklu poza świetną grą aktorską, możemy zobaczyć też jak wymowna potrafi być cisza. Należy także zwrócić uwagę na pracę ze złożoną scenografią, która sprawia, że spektakl nie jest statyczny, a my, jako widzowie, możemy znaleźć się w różnych przestrzeniach, bez wstawania z fotela. Współczesna „Przemiana” daje do myślenia i skłania do refleksji nad naszym własnym „owadzim” losem.
Dla niecierpliwych spieszę z informacją, że tytuł ten znalazł się w dostępnym już na stronie internetowej październikowym i listopadowym repertuarze Wrocławskiego Teatru Współczesnego – LINK
„Jesień” w reż. Katarzyny Minkowskiej w Teatrze Polskim w Podziemiu
Twórcom spektaklu udało się wykreować niepowtarzalną atmosferę, w której jako widzowie możemy bez większego problemu zobaczyć ukryte barwy, poczuć zapachy, a nawet zdawać by się mogło, zapaść jesienny sen i dać się porwać zwinnie prowadzonej narracji.
Odkrywamy nieujawniane dotąd emocje towarzyszące bohaterom i razem z nimi zanurzamy się w ich snach, obrazach i wspomnieniach, w świecie gdzie przeszłość przenika się z teraźniejszością. Nie brakuje również humoru.
Warto wyczekiwać tej pozycji w repertuarze Teatru Polskiego w Podziemiu, by dać się ująć za rękę i wyruszyć w jesienną podróż.
O „Jesieni” Katarzyny Minkowskiej pisałem po premierze, która miała miejsce 15 listopada 2024 w Centrum Sztuk Performatywnych Piekarnia:
Debiut reżyserski w wielkim stylu – „Moby Dick” i Wrocławski Teatr Pantomimy
Spektakl, który miał swoją premierę 31 stycznia 2025 jest pięknym współczesnym widowiskiem, dopracowanym pod względem ruchowym i scenicznym.
Poza akcją opisaną w powieści Hermana Melville’a, skłania do refleksji nad relacjami międzygatunkowymi, w których jako ludzie uczestniczymy. Wieńczy go piękna, muzyczna scena, którą wokalnie wykonuje sam reżyser – Jakub Zalasa.
Myślę, że nie będzie przesadą stwierdzenie, że tego spektaklu nie powstydziłby się teatr współczesny, a po dodaniu kilku songów nawet teatr muzyczny. Zachęcam do przeczytania recenzji oraz wypatrywania tego tytułu w powakacyjnym repertuarze Pantomimy!
„Pamiętaj proszę, że źródłem wszystkiego jest miłość.” – „Muzeum Miłości” w Teatrze Dialogu
Spektakl „Muzeum Miłości” w reż. Michała Jagodzińskiego (premiera 1 marca 2025) na podstawie książki Agi Kacprzyk pt. „Czasami szczęśliwi rodzice mieszkają oddzielnie” to odpowiedź na pytanie jak wytłumaczyć dziecku, że rodzice się rozchodzą…
Osadzenie trudnych tematów w przystępnej i atrakcyjnej dla dzieci formie muzycznej sprawia, że mogą one zrozumieć, że dorośli nie są nieomylni, a dojrzałego kochania uczą się całe życie.
Zachęcam do wizyty w Teatrze Dialogu i zobaczenia „Muzeum Miłości”, szczególnie jeśli tematyka rozstań w rodzinie pojawiła się także u nas. Zabierzmy swoje wewnętrzne dziecko i dajmy się ponieść „Grze w życie” w kontrolowanych, scenicznych warunkach.
Więcej o spektaklu przeczytać można w recenzji:
Spektakl „Słodko-kwaśny” Niezależnego Teatru GAS
Spektakl „Słodko-kwaśny” Niezależnego Teatru GAS (premiera 12-13 kwietnia 2025) w ramach Sceny Ukraińskiej w Instytucie Grotowskiego powstał na podstawie wywiadów z mieszkankami i mieszkańcami małej wsi Kysliwka (obwód charkowski, Ukraina).
Jest to performatywny monodram opisujący historię mieszkańców wsi, która została całkowicie zniszczona w latach 2022–2024 przez armię rosyjską. Jego celem jest zachowanie pamięci o Kysliwce, a przy okazji skłonienie do refleksji i pochylenia się nad tematem wojny, historii mieszkańców znikających wsi i miast na mapie Ukrainy, choć nie tylko.
Wykonywana na żywo muzyka i wokal przenosi widzów w zupełnie inny wymiar i dogłębnie porusza. Ja o Kysliwce, tak jak i o tym spektaklu będę pamiętał jeszcze długo. Dziękuję Sofii Onishchenko i Marinie Mashtaler za to wyjątkowe doświadczenie.
Widowisko łączące pokolenia – „ABBA Show” w Teatrze Dialogu
Piosenkę „Mamma Mia” szwedzkiego zespołu ABBA zna chyba każdy. Nie każdy jednak jeszcze widział spektakl „ABBA Show” w reż. Michała Jagodzińskiego, który miał swoją premierę 11 maja 2025 w kompleksie budynków Dawnej Pralni, gdzie swoją siedzibę ma Teatr Dialogu.
Widowisko ma nietypową formę wywiadu z członkami zespołu, która odbywa się w zaaranżowanym studiu telewizyjnym. Rozmowa przerywana jest wykonywanymi na żywo hitami z repertuaru ABBY, które są znane zarówno starszym, jak i młodszym widzom. Świetna zabawa gwarantowana, więc do teatru można wybrać się w szerszym, rodzinnym gronie.
„Zła dziewczynka” duetu Krofta-Wojtyszko, czyli o tym, jak z humorem mówić o rzeczach trudnych
„Zła dziewczynka” w reż. Jakuba Krofty we Wrocławskim Teatrze Lalek to ostatnia premiera sezonu 2024/25 (premiera 24 maja 2025). Spektakl stanowi doskonały przykład tego, jak można mówić o rzeczach ważnych, czasem niewygodnych z humorem, ale bez wyśmiewania.
Tekst Marii Wojtyszko, na którego podstawie powstał spektakl stanowi głos w ważnej sprawie, jaką jest coraz częściej pojawiająca się w opinii publicznej neuroróżnorodność, czy spektra autyzmu u dzieci.
Przekomiczna forma zrobiona ze smakiem, stanowiąca gwarancję dobrze spędzonego czasu, dedykowana zarówno dzieciom, jak i dorosłym.
Kolorowe kostiumy, prosta, lecz wciągające fabuła i odrobina muzyki z pewnością znajdą swoich amatorów – namiastkę przedstawiam poniżej, na zdjęciach.
Opole
Międzynarodowa koprodukcja – „Negatyw” reż. Dávid Paška
Spektakl „Negatyw” będący polsko-słowacko-niemiecką koprodukcją miał swoją premierę na Scenie Modelatornia Teatru Jana Kochanowskiego w Opolu 2 maja 2025. Tematyka nie jest prosta, ale spektakl pozwala widzowi wyjść z okrutnego świata wojny i spisków wraz z przekroczeniem progu sceny.
Wspólne przedsięwzięcie Teatru im. Jana Kochanowskiego w Opolu, Teatru Jána Palárika w Trnawie (Słowacja) oraz Digital Theatre Academy w Dortmundzie (Niemcy) sprawia, że de facto oglądamy jednocześnie dwa spektakle na żywo (jeden w transmisji) oraz projekcję filmu. Przejścia są jednak niezauważalne, całość dobrze osadzona w realiach przedstawianej fabuły.
Oglądając spektakl odniosłem wrażanie obserwowania pracy komisji morderstw, która na podstawie wywoływanych negatywów fotograficznych bada zbrodnie wojenne i odsłania kolejne elementy fabularnej układanki.
Wina leży pośrodku – „Przedwiośnie” Żeromskiego w reż. Piotra Ratajczaka
Premiera spektaklu „Przedwiośnie” na podstawie powieści Stefana Żeromskiego w reż. Piotra Ratajczaka miała miejsce na Dużej Scenie TJK 13 czerwca 2025.
Produkcja zrobiona z przepychem i ukazująca zawiłości ludzkiej psychiki dotkniętej zespołem stresu pourazowego (ang. Post-Traumatic Stress Disorder; PTSD). Jako widzowie zostajemy poniekąd oskarżeni o brak reakcji na to, czego dopuszcza się dotknięty obrazem wojny Cezary Baryka.
W spektaklu wydarzenia aktualne mieszają się z retrospekcjami i flashbackami z przeszłości głównego bohatera. Tym sposobem w mgnieniu oka z frontu przenosimy się do domu rodzinnego głównego bohatera, by chwilę później przysłuchiwać się jego rozmowom z rewolucjonistami październikowymi.
Na scenie, tak jak w głowie Baryki dzieje się dużo, a przez to spektakl skłania i nas do refleksji i myślenia nad ciągle aktualnymi tematami: wojny, zdrowia psychicznego i tego, jak te tematy w naszym codziennym życiu traktujemy.
Wałbrzych
„Sceny z życia pobożnych mieszkańców Waldenburga” reż. Jacek Jabrzyk
Majową premierę (23 maja 2025) w Teatrze Dramatycznym im. Jerzego Szaniawskiego w Wałbrzychu zaliczyć należy do udanych. Twórcy inspirując się kronikami parafialnymi Kościoła Zbawiciela w Wałbrzychu prezentują na scenie migawki z historii miasta Waldenburga (dzisiejszego Wałbrzycha) i regionu od 1525 roku.
Nie bez powodu w tytule spektaklu obecny jest człon „pobożnych”. Owa pobożność ma tu znaczenie i stanowi uwypuklenie problemów, z którymi kościół zmagał się pięć wieków temu, a z którymi zmaga się także teraz. Reżyser bardzo sprawnie i niemal niezauważalnie przenosi w czasie elementy znane nam w XXI wieku do czasów akcji dramatu. I tak katolickie media znajdują swoje miejsce w przeszłości. Efekt może i jest komiczny, ale daje do myślenia!
Recenzję spektaklu można znaleźć poniżej:
Portal teatralnie.pl w sezonie 2024/25 był patronem medialnym czterech dużych wydarzeń:
- Maratonu Teatralnego 2025 w Teatrze im. Jana Kochanowskiego w Opolu
- Festiwalu Ciszy organizowanego przez Instytut im. Jerzego Grotowskiego
- 49. Opolskich Konfrontacji Teatralnych, które były zwieńczeniem X Konkursu na Inscenizację Dawnych Dzieł Literatury Polskiej i Europejskiej „Klasyka Żywa”
- IV Festiwalu Teatru na Faktach „Atypowo”, który odbywał się pod koniec czerwca 2025 we Centru Sztuk Performatywnych „Piekarnia” we Wrocławiu
Zachęcam do śledzenia Aktualności na Portalu oraz obserwowania repertuarów teatrów, które już powoli się pojawiają. Do zobaczenia w kolejnym sezonie!
Krzysztof Antonik
redaktor naczelny – teatralnie.pl
O początkach Portalu oraz wrocławskich spektaklach sezonu 2024/25 posłuchać można także na antenie Radia Rodzina: