Jakub Tabisz, dyrektor artystyczny Festiwalu, w tekście kuratorskiem tegorocznej edycji festiwalu odwołuje się do kategorii „poziomu zero”, która „w teatrze dokumentalnym oznacza, że historię znajdujemy u źródła, że jest pragnieniem dotarcia do prawdy. Ale to niemożliwe: nie ma prawdy absolutnej, możemy być tylko najbliżej jak się da osobistego przeżycia danego człowieka. W efekcie czujemy, że bohater, grany przecież przez aktora, w zagadkowy sposób staje przed nami na scenie. Być może to właśnie w indywidualnym ludzkim języku, w jego rozlicznych potknięciach i paradoksach kryje się magia tego przeniesienia. Najtrudniejsze jest uchwycenie tych wszystkich codziennych drobnostek, pauz, ciszy, westchnięć i wspomnień ukrytych w słowach.
„Chciałbym by teatr, który wam przedstawimy podczas festiwalu, był obecny w tym miejscu i czasie, na poziomie ulicy, w oddechu człowieka spieszącego na spotkanie i czekającego na kogoś, w spojrzeniu, myślach, mowie i ciele. Wiele z tych historii będzie wydawać się niewiarygodna i odległa, w części – jestem przekonany – odnajdziecie samych siebie. Ale to zawsze będzie próba znalezienia się jak najbliżej naszego bohatera – na poziomie zero.”
W tym roku zaprezentujemy trzy spektakle premierowe:
„7 pudełek” to opowieść o naszej relacji z rzeczami i przeprowadzkami, o porządkowaniu przeszłości, a także o uczeniu się odpuszczania i zapominania. Hiszpański twórca Carlos Tuñón, wraz ze swoją grupą los números imaginarios, znaną z immersyjnych i angażujących widza form teatralnych, po raz pierwszy zaprezentuje swój spektakl w Polsce. Performer i współreżyser spektaklu, Tomasz Borczyk, zredukował swoją przeszłość do siedmiu pudełek. To w nich przechowuje wszystkie rzeczy, które pozostawił w rodzinnym domu przed wyjazdem na wieloletnią emigrację.
Projekt został uhonorowany Nagrodą Główną w III Konkursie dokumentalnych czytań performatywnych za „porywającą i zaskakującą siłę pomysłowości, koncepcję wizualną, potencjał wspólnotowości oraz przenikliwe uchwycenie doświadczenia współczesnego nomady”.
Spektakl w reżyserii Aliny Kostiukovej na podstawie tekstu Aliny Sarnackiej pt. „Inwazja” to mocny głos kobiet pokazujący inne oblicze wojny, należące do tematów tabu. To spektakl o kobietach, które w czasie wojny walczą nie tylko o przetrwanie jako pracownice seksualne, ale także o prawo do bycia sobą w świecie pełnym osądów i patriarchalnych ograniczeń. Historia pokazuje również zamknięty cykl społecznego osądu, zdrady, walki i prób ucieczki za pomocą mechanizmu zamiany ról — w ten sposób ta, która osądzała, sama staje pod pręgierzem opinii. „Inwazja” mówi o prawie kobiet do autonomii, wyboru zawodu, seksualności, przyjemności, miłości i pełni kobiecości.
„Czarna skrzynka” w reżyserii Ady Tabisz, z udziałem wrocławskiej aktorki Krystyny Krotoskiej i z muzyką Szymona Tomczyka, to spektakl zrealizowany na podstawie rozmów z odchodzącą Urszulą Kozioł zarejestrowanych przez aktorkę i przyjaciółkę poetki. Zapraszamy na poruszające przedstawienie o poezji, przemijaniu, kobiecości, starzeniu się i samotności. Udokumentowane rozmowy są zapisem ostatnich miesięcy życia poetki, które uchwyciły zanikające wspomnienia, słowa poddające się czasowi i ręcznie zapisywane wiersze. Spektakl, realizowany za zgodą spadkobierców pisarki, wykorzystuje również fragmenty archiwalnych nagrań głosu Urszuli Kozioł.
Pokażemy również spektakle:
„Royberki” Leny Witkowskiej, która jako produkcja Teatru Ósmego Dnia w zadziorny, pełen werwy i mocnego rockowego brzmienia sposób wyśpiewuje i wykrzykuje historie współczesnych robotnic.
„Szpieg z krainy Głuchych” Marka Śmietany, Edyty Kozub i Lukasa Wojcickiego jest kolejnym spektaklem – protest songiem, w którym Głuche osoby migają w Polskim Języku Migowym historię o systemowej dyskryminacji i wykluczeniu oraz potrzebie sojusznictwa pomiędzy osobami słyszącymi i głuchymi.
W „Good Waves only” Agi Błaszczak i Pawła Bernadowskiego będziemy eksplorować niezmierzone oceany samotności i szukać najsmutniejszego na świecie wieloryba.
W „Meltdown” Małgorzaty Lech usłyszycie historię matki i córki, ich trudnej atypowej relacji ze spektrum autyzmu, a jednocześnie przekonacie się o tym jak silna i budująca może być więź pomiędzy kobietami.
W spektaklu „Chłopaki. Prawo głosu” Kolektywu Kobietostan Weroniki Fibich podważone zostaną utarte schematy oraz klisze kulturowe. Twórczynie wyrażają lęki, których doświadczały, wchodząc w proces twórczy z mężczyznami w więzieniu. Z tych obaw stworzyły nielinearną opowieść o wydobywaniu wrażliwości i o godności osób osadzonych oraz o społecznych mechanizmach funkcjonowania toksycznej męskości.
W ramach Festiwalu odbędą się wydarzenia towarzyszące:
- Warsztaty z reżyserem, performerem i dokumentalistą Wojtkiem Ziemilskim „Formy Realu – zdanie” i Moniką Popiel „Eden Open Source” towarzyszące instalacji przestrzennej o tym samym tytule i dotykające tematu wstydu.
- Performanse: „Porozmawiajmy o Palestynie” Jakuba Tabisza, „Bingo bezpieczeństwa” Dominiki Łabądź, ktora mierzy się z kategorią funkcjonowania w stanie wyjątkowym w ciągłym napięciu. Praca opowiada o tworzeniu sieci wsparcia i praktyk solidarności, które okazują się fundamentalne w sytuacjach kryzysowych, gdzie jednostkowe strategie często zawodzą. W Foyer Centrum Sztuk Performatywnych będzie dostępna podczas całego festiwalu wielozmysłowa interaktywna instalacja — przestrzeń spotkania eksplorująca temat wstydu pt. „Eden Open Source”. To wynikiem rocznej pracy dokumentalnej Moniki Popiel z pięcioma anonimowymi osobami, które zechciały obdarować projekt doświadczeniem swojego wstydu. Autorka instalacji, służąc czułym uchem, rejestrując dotyk i gesty, stworzyła dla każdej z osób intymne mapy wstydu, które następnie przetłumaczyła na język tkanin i algorytmów.
Tkaniny przybrały formę ubrań — kostiumów-interfejsów. Są awatarami wstydów spotkanych osób: odsłaniają i zasłaniają jednocześnie, negocjując to, co wyparte, napotkane i wykreowane. - Przygotowujemy dla Państwa również osiem tematycznych dyskusji, do których zaprosiliśmy ekspertki/ekspertów od kryzysów psychicznych, tych trudnych i tych dobrych relacji, ale też o samotności. Poruszymy kwestię kryzysu mieszkaniowego i życiu w tymczasowości; porozmawiamy o tym, że praca w Polsce i w Ukrainie bywa tak samo polem do powszechnej dyskryminacji, odzierania z godności, jak i do zwyczajnego wykorzystywania osób pracujących, szczególnie kobiet. Będzie również rozmowa o poszukiwaniu sprawczości i o tworzeniu sztuki z twórcami należącymi do grup z różnymi potrzebami, również z niepełnosprawnościami. Pochylimy się nad wzorcami męskości i podyskutujemy o tym, czy mężczyźni tracą głos we współczesnym świecie oraz jak dotyka ich równość społeczna i dążenie do równouprawnienia. W związku z premierą „Czarnej skrzynki” skupimy się na różnych aspektach odchodzenia po ludzku, czyli w sposób godny i pełen podmiotowości.
Ostatni dzień Festiwalu to finał IV edycji konkursu na dokumentalne czytanie performatywne. Wybrane czytania zostaną przedstawione na scenie podczas V Festiwalu Teatru na Faktach w niedzielę. Wyłonione spośród nich zwycięskie czytanie posłuży jego twórcom/twórczyniom jako scenariusz do stworzenia pełnoprawnego spektaklu w przyszłym sezonie artystycznym.
Czytania podczas festiwalu zostaną zaprezentowane przed publicznością festiwalową obecną w Centrum Sztuk Performatywnych oraz podczas transmisji online na żywo, a oceni je jury w składzie: Dorota Brauntsch, Bartosz Panek, Roman Pawłowski-Felberg, Alina Szeptycka i Wojtek Ziemilski.
Harmonogram Festiwalu POZIOM ZERO
CZWARTEK, 11 CZERWCA | Centrum Sztuk Performatywnych
19:00 – rozpoczęcie festiwalu, PREMIERA spektaklu 7 Pudełek, reż. Carlos Tuñón i Tomasz Borczyk
21:30 – dyskusja Życie na waleta
PIĄTEK, 12 CZERWCA | Centrum Sztuk Performatywnych
18:00 – spektakl Royberki, reż. Lena Witkowska
20:00 – PREMIERA spektaklu Inwazja, reż. Alina Kostiukova
21:30 – dyskusja Kobieta pracująca niczego się nie boi
Sala Teatru Laboratorium
12:00 – spektakl Good Waves Only, reż. Paweł Bernadowski
19:00 – spektakl Good Waves Only, reż. Paweł Bernadowski
20:30 – dyskusja Znajdź swojego wieloryba – rozmowa o samotności
SOBOTA 13 CZERWCA | Centrum Sztuk Performatywnych
15:00 – spektakl Szpieg z krainy Głuchych, spektakl Edyty Kozub, Marka Śmietany i Lukasa
Wojcickiego
16:30 – dyskusja Dlaczego w szkole teatralnej nie ma Głuchych?
18:00 – spektakl Meltdown, reż. Małgorzata Lech
21:00 – premiera spektaklu Czarna Skrzynka, reż. Ada Tabisz
22:30 – dyskusja Odchodzenie po ludzku
Sala Teatru Laboratorium
17:00 – Chłopaki. Prawo głosu, spektakl kolektywu Kobietostan i Weroniki Fibich
19:00 – Chłopaki. Prawo głosu, Spektakl kolektywu Kobietostan i Weroniki Fibich
20:30 – dyskusja Mężczyźni tracą głos
NIEDZIELA 14 CZERWCA
13:30 – rozpoczęcie IV konkursu na dokumentalne czytanie performatywne
13:45–16:30 – I blok czytań
- Ruda wiewiórka – Uliana Shargaeva, Victoria Yegorova, Chasia Korniewa
- Głos kobiet – Sandra Staletowicz, Iwona Woźniak, Barbara Opalska, Czesław Gałużny, Aleksandra Marzyńska
- Dać się porwać – Olek Młyński, Grzegorz Grecas, Bartosz Kułakowski, Piotr Misztela, Mateusz Zilbert, Anastazja Kowalska
- MWK – Alina Kostiukova
16:30 – dyskusja o sytuacjach bez wyjścia
18:00–20:30 – II blok czytań
- Enen. Nie pozwól mi obrócić się w piasek i odlecieć. – Marzena Sadocha, Magdalena Taranta
- Nauka obierania ziemniaków – Monika Rak, Agnieszka Małgowska (Kobiecy Zakład Pracy)
- To jest bowiem ciało moje – Marika Kowalska, Jadwiga Klata, Zofia Zełep-Kraskowska, Dawid Tas
- Książe Niezłomny. Rekonstrukcja – Łukasz Wójcicki, Agnieszka Błońska, Edmund Krempiński, Sos Osowsx
20:30 – dyskusja o ciele i tożsamości
22:00 – ogłoszenie wyników konkursu, zakończenie festiwalu
PERFORMANSE
Piątek, godz. 19:30-22:00 | Stajnia (Galeria 66P)
Bingo bezpieczeństwa – Dominika Łabądź
Sobota, godz. 12:00 – 18:00 | TBA
Porozmawiajmy o Palestynie – praca zbiorowa
Niedziela, godz. 13:00 – 22:00 | Foyer Centrum Sztuk Performatywnych
Eden Open Source – Monika Popiel
WARSZTATY (miejsca i godziny w trakcie ustalania)
Formy realu – Wojtek Ziemilski
Eden Open Source – Monika Popiel
V Festiwal Teatru na Faktach POZIOM ZERO | 11–14.06.2026
Centrum Sztuk Performatywnych Instytutu Grotowskiego
Sala Teatru Laboratorium Instytutu Grotowskiego
